สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (มก.) ภายใต้โครงการพัฒนาเครือข่ายและยกระดับจริยธรรมการวิจัยของประเทศ ประจำปี 2569 ซึ่งมี ศาสตราจารย์ ดร.คณพล จุฑามณี เป็นหัวหน้าโครงการ จัดการอบรมให้แก่บุคลากรวิจัยและหน่วยงานกำกับดูแลด้านจริยธรรมการวิจัย (Office of Research Integrity: ORI) เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 ณ ห้อง Ballroom A โรงแรมมารวยการ์เด้น กรุงเทพมหานคร พร้อมถ่ายทอดสดผ่านระบบ Zoom meeting และ Facebook Live เพจสถาบันวิทยาการขั้นสูงแห่งมหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์ มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และพัฒนาศักยภาพด้านจริยธรรมการวิจัยให้แก่บุคลากรวิจัย ผู้บริหาร และผู้เกี่ยวข้องจากหน่วยงานต่าง ๆ ทั่วประเทศ โดยในโอกาสนี้ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ได้มอบหมายให้ รองศาสตราจารย์ ดร.ประมา ศาสตระรุจิ ที่ปรึกษาด้านระบบวิจัย สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ทำหน้าที่ประธานเปิดอบรม โดยเน้นย้ำว่าจริยธรรมการวิจัยเป็นรากฐานสำคัญของคุณภาพ ความน่าเชื่อถือ และความโปร่งใสของผลงานวิจัย ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในทุกมิติ พร้อมทั้งกล่าวถึงบทบาทของ วช. ในการส่งเสริมและผลักดันมาตรฐานจริยธรรมการวิจัยของประเทศ ตลอดจนสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพของหน่วยงานและบุคลากรนักวิจัยไทยอย่างต่อเนื่อง
      การอบรมช่วงแรกเป็นการบรรยายหัวข้อ “คู่มือและแนวทางการดำเนินงานของหน่วยงานกำกับดูแลด้านจริยธรรมการวิจัย” โดย ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.วัชระ กสิณฤกษ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และ ศาสตราจารย์ ดร.สุภา หารหนองบัว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ซึ่งได้นำเสนอแนวคิด แนวทาง และบทบาทของหน่วย ORI ในการส่งเสริมความซื่อสัตย์ในการวิจัย การป้องกันการประพฤติมิชอบทางการวิจัย การรับและพิจารณาข้อร้องเรียน ตลอดจนการบริหารจัดการกรณีกรณีเกิดข้อร้องเรียนอย่างเป็นธรรมและเป็นระบบ รวมถึงการเตรียมความพร้อมรับมือกับประเด็นท้าทายใหม่ ๆ เช่น การใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในงานวิจัย
       จากนั้นเป็นการบรรยายหัวข้อ “กรณีศึกษา: การดำเนินงานของหน่วย ORI มหาวิทยาลัยขอนแก่น” โดย ศาสตราจารย์ พญ.ผิวพรรณ มาลีวงษ์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ซึ่งได้ถ่ายทอดประสบการณ์การดำเนินงานด้านจริยธรรมการวิจัยของมหาวิทยาลัยขอนแก่น ได้แก่ การจัดตั้งกลไกกำกับดูแล การรับเรื่องร้องเรียน การตรวจสอบข้อเท็จจริง และการบริหารจัดการกรณีเกิดการประพฤติมิชอบทางการวิจัย อาทิ การสร้างข้อมูลเท็จ การบิดเบือนข้อมูล การลอกเลียนผลงาน และการระบุรายชื่อผู้แต่งโดยไม่เหมาะสม เป็นต้น พร้อมแลกเปลี่ยนบทเรียนและข้อท้าทายในการสร้างวัฒนธรรมความซื่อสัตย์ทางวิชาการภายในองค์กร
      ในช่วงท้ายของการอบรมเป็นเวทีเสวนาและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อคู่มือ ORI โดยมี คุณรัชดา เหมปฐวี อดีตรองเลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ เป็นผู้ดำเนินการเสวนา ผู้เข้าร่วมอบรมได้ร่วมอภิปรายประเด็นสำคัญด้านจริยธรรมการวิจัยร่วมกับวิทยากรอย่างกว้างขวาง ทั้งเรื่องการป้องกันปัญหาการรับจ้างจัดทำบทความวิจัยหรือ Paper Mill การใช้ AI ในการวิจัยอย่างมีความรับผิดชอบ การกำกับดูแลการวิจัยในมนุษย์และงานด้านความปลอดภัยทางชีวภาพ ตลอดจนจริยธรรมการเป็นผู้เขียนและการให้เครดิตทางวิชาการ ซึ่งทุกภาคส่วนเห็นพ้องร่วมกันถึงความสำคัญของการสร้างวัฒนธรรมการวิจัยที่โปร่งใส รับผิดชอบ และตรวจสอบได้
       การอบรมครั้งนี้นับเป็นอีกก้าวสำคัญของการพัฒนาเครือข่ายจริยธรรมการวิจัยของประเทศ โดยมุ่งส่งเสริมให้สถาบันอุดมศึกษา สถาบันวิจัย และหน่วยงานวิจัยภาคเอกชน มีกลไกกำกับดูแลด้านจริยธรรมการวิจัยที่มีประสิทธิภาพ อันจะช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นต่อคุณภาพและความน่าเชื่อถือของผลงานวิจัยไทย พร้อมยกระดับมาตรฐานการวิจัยของประเทศสู่ความเป็นเลิศและเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติอย่างยั่งยืนต่อไป
       ในการอบรมครั้งนี้มีบุคลากรการวิจัย และบุคคลทั่วไปที่สนใจลงทะเบียนเข้าร่วมอบรมฯ ผ่านทาง (Onsite-Online) จำนวนทั้งหมด 403 คน